4º ESO "Dos tempos dos meus avós": Encoros, embalses, pantanos... Franco y Barrié de la Maza

Bos días a todos!!🌞

Continuamos traballando no proxecto interdisciplinar que estamos a levar a cabo e que nos achega á España que viviron os nosos avós ou bisavós. 

Hoxe o  profe Diego e máis eu, desde as materias de Física e  Quimica e Historia, propoñémosvos un traballo conxunto sobre a creación de encoros/ embalses nos ríos galegos durante o franquismo.

Para iso ímonos achegar a un que probablemente coñezades pola súa proximidade á cidade de Ourense e que se caracteriza por ser o primeiro gran encoro de Galicia nesta época e o primeiro para Fenosa: o encoro de  As Conchas, no pobo do mesmo nome, moi  cerquiña de Bande,  Muiños e Lobeira.

Este encoro, inaugurado oficialmente en 1949, aproveita o caudal das augas do río Limia. A obra do  encoro concederase xa 30 anos atrás e a súa posta en marcha, como nos conta Alexander dos Ríos, cambiará a paisaxe de tres concellos da Baixa Limia (os citados  Muiños, Lobeira e Bande) e marcará "o inicio dunha nova maneira de producir enerxía hidroeléctrica en Galicia: os grandes encoros”.

Proxecto dunha presa similar a de As Conchas e o campamento para os construtores, 1943.

Fonte imaxe: AHFB.

Pedro Barrié de la Maza

Despois de pasar por varias mans a concesión para levantar este encoro, en 1941 acaba nas do Banco Pastor e… quen era o presidente do Banco Pastor por aquel entón? Pois Pedro Barrié de la Maza.

Foi él quen busca a forma de levar a cabo a obra do encoro de  As Conchas que, para aquel entón, supoñía un gran reto técnico e financeiro.

Pedro Barrié de la Maza de novo

Para poder con este reto, atopa un aliado nunha casa bancaria de Santiago de Compostela coñecida como Hijos de Olimpo Pérez e con ela crea, en 1943, a empresa Forzas Eléctricas do Noroeste S.A. ou, o que é o mesmo, FENOSA. O 25 de setembro dese mesmo ano, tras as expropiacións de terreos necesarias -máis de 7000-, comezan as obras.

 Bendición das obras de As Conchas. Vemos a Pedro Barrié de la Maza apoiado sobre un bastón, 1943.

Fonte imaxe: AHFB.

En decembro de 1944, Franco (amigo íntimo de Pedro Barrié de la Maza e co que comparte un pasado que deberedes de investigar) aprobará un decreto polo que se declaran “de urxencia” as obras deste  encoro.

Na construción do “salto” hidroeléctrico houbo varias complicacións técnicas que foron atrasando a obra. Este encoro forma un gran lago artificial que percorre un 14 km e ocupa unha superficie máxima de 645 hectáreas, con zonas máis estreitas e outras máis anchas. Ademais, desde a zona da presa á central hai dous quilómetros de distancia río abaixo.

Inauguración oficial do embalse de As Conchas en 1949. Barrié de la Maza (terceiro pola esquerda) e Franco (terceiro por la derecha)

Fonte imaxe: galeon.com

Sobre as primeiras probas e a súa posta en marcha fálanos Alexander dos Ríos, do blog Vía Lethes:

“O 4 de agosto de 1948 púxose en funcionamento (experimentalmente) o primeiro grupo electróxeno de 14.500  kVA do salto de As Conchas, que cubriu dous terzos da demanda eléctrica da área de Vigo e Pontevedra, e acabou coas restricións na corrente viguesa. Pedro Barrié de la Maza declararía no Consello de Administración de Fenosa de abril de 1949 que “só cun grupo das Conchas arranxouse o problema eléctrico de Galicia”. Pouco máis tarde, o 16 de setembro de 1949, co segundo grupo de idénticas características xa en funcionamento, celebraríase a inauguración oficial.”

O embalse (ou "pantano" como lles chamaba Franco) foi inaugurado polo propio Caudillo, que acudiu a Galicia co ministro de Industria, o de Obras Públicas e o de Mariña.  

Temos testemuño deste momento no NO- DO que se emitiu por aquel entón dando cobertura a esta inauguración:

NO-DO 1949

Como vemos no vídeo Franco aproveitou a visita para inaugurar tamén o edificio do Goberno Civil de Ourense (actual Subdelegación do Goberno que seguro estades fartos de ver xunto ó Parque de San Lázaro) e o Hospital de Piñor (que por aquelas estaba destinado aos “tuberculosos”. Ademais na súa visita aproveita tamén para visitar Celanova e outra das centrais hidroeléctricas da provincia, a dos  Peares.

Franco en Ourense

Deixámosvos aquí tamén outros medios que se fixeron eco desta noticia, como o ABC, que o incluíu na súa portada, ou La Región:

Portada ABC 17/09/1949

Portada La Región

Segundo nos conta Alexander dos Ríos, o que non sae no NO- DO son as pancartas dos veciños nas que se podía ler “Franco, el pueblo te quiere hablar” porque non estaban contentos co prezo ao que lles pagaran as terras expropiadas para levantar o encoro.

Encoros, a que prezo?

Como xa sabedes, o aproveitamento das augas para xerar enerxía inflúe directamente sobre a paisaxe e, neste caso, ademais de transformar o leito do río Limia afectou a varias poboacións que tiveron que, literalmente, trasladarse de sitio. Ademáis, moitas terras, casas ou pobos enteiros quedaron mergullados.

Entre estos, estaba o Balneario de Baños de Bande (do que se poden ver as termas romanas cando baixa o caudal do encoro), a ponte romana de Ponte  Pedriña (que fora declarado BIC o 31 de Maio de 1944) ou os restos do campamento militar romano de Aquis  Querquennis (que tamén se pode ver se baixa o caudal do río). Deixámosvos unhas fotos para que as vexades:

Fonte imaxe: El Faro de Vigo

Ponte Pedriña durante a construción do embalse de As Conchas.

Fonte imaxe: Arquivo de Galicia

Campamento romano de Aquis Querquennis na actualidade (co caudal do río baixo).

A día de hoxe este  encoro segue sendo explotado co mesmo fin, xa non por FENOSA pero si por  Naturgy, a empresa que a absorbeu.

Foto de Manuel Simoes

Ben, e que vos propomos?

Pois queremos que traballedes un pouco sobre a creación de  encoros en Galicia, o seu funcionamento e aproveitamento, a súa influencia como  modificador da paisaxe e o seu contexto histórico. 

Por iso propoñémosvos que  dedes resposta ás seguintes incógnitas:

a) Quen era Pedro Barrié de la Maza? Que pasado o une a Franco? Levantará máis “pantanos” en Galicia? cales? Que  encoro dos que “levanta” será o maior de España por aquel entón?

b) Elixide un deles e elaborade unha breve ficha sobre eles: quen o levanta, cando, onde está situado, a que río afecta, que empresa o explotaba e cal o explota na actualidade, se afecta a poboacións ou non, se atopa oposición ou non na súa obra, quen o inaugura, algunha fotografía… Nada moi extenso. Na Internet tedes moitísima información e imaxes (mesmo vídeos). Se tedes algunha dúbida preguntádesnola.

c) Cando se proxecta a construción de centrais eléctricas, trátase de fornecer á poboación (e/ou á industria) que abastecen dunha enerxía suficiente e estable como para cubrir as necesidades enerxéticas en calquera momento, a pesar das  fluctuaciones que poida haber na demanda. 

A partir da información que atopedes sobre a potencia que xera a central do  encoro que investigásedes ( MW,  kVA, ollo coas unidades) calculade a enerxía que pode xerar cada día. E utilizando o resultado da actividade proposta a semana pasada sobre a estimación do consumo enerxético diario da vosa vivenda (que deberedes achegar aquí) calculade o número de vivendas similares que podería abastecer. Se abastece a un só municipio, podedes comparar ese número co número de vivendas dese municipio. Podedes atopar esa información na base de datos do INE: Táboa vivendas INE

d) Agora poñédevos na seguinte situación: se un día de inverno, cada unha desas vivendas tivesen que conectar, a maiores, 4 radiadores eléctricos de 2000 W todo o día, que extra de potencia ou de enerxía tería que fornecer a central? Que porcentaxe supoñería respecto a a nominal (a que di que xera, o dato que atopastes)?

e) Enviadesnos a ficha coa resposta a estas cuestións aos dous profes e listo!

Esta será a vosa última tarefa da materia, así que agardo que vos resulte interesante e que aprendades moito nesta  pequena investigación.

Unha aperta ben grande,

Bea & Diego.

4º ESO: "Dos tempos dos meus avós": publicidade e propaganda durante o franquismo

Bos días a todos! 😊🌞

Hoxe o profe Diego e eu propoñémosvos un traballo conxunto sobre o uso da publicidade con fins propagandísticos e adoutrinadores durante a época que estamos a traballar: o franquismo. 

Este traballo será valorado na materia de Historia e na materia de Plástica, para aqueles de vós que a cursedes, no seu apartado visual e técnico.

Neste caso parécenos moi interesante afondar no papel da muller durante o franquismo e o adoutrinamento a través desa publicidade, da educación, etc.

Para iso, imos deixar varios documentos que podedes analizar antes de levar a cabo a tarefa tan chula que vos imos a pedir hoxe:

En primeiro lugar deixámosvos a Guía da boa esposa, atribuída a Pilar Primo de Rivera membro da Sección Feminina da Falanxe Española, único partido legal do franquismo. 

Nesta guía ensínase á muller cal é o seu papel na familia, como ocuparse do fogar e, sobre todo, do seu marido. 

Esas ocupacións, reservadas ao ámbito doméstico garantiranlles a felicidade e o respecto da comunidade pois redundaban nos valores tradicionais que defendía o nacionalcatolicismo. Como veredes, nela exáltase a necesidade de coidarse, ser submisa e sacrificada pola súa familia e figurar sempre á sombra do seu marido, quen ocupaba o papel público, Esta guía, con once puntos (e un de agasallo) repartíase ás mulleres cando participaban no Servizo Social e permitiríalles “converterse na muller que el sempre soñou”. 

Sobre esta guía envorcáronse algunhas dúbidas sobre a súa autoría pero, non é o único exemplo. 

Como vimos estes días, no libro da materia Formación Político- Social para 1º curso de bacharelato e editado pola Sección Feminina de FET e das JONS, a imaxe e papel da muller estaba moi delimitado. Podedes ver algúns exemplos nas seguintes imaxes:

Neste fragmento explícase cal é o papel da muller e do home no ámbito familiar: mentras o home exerce a autoridade principal na familia (derivada directamente de Deus) a nai queda supeditada ao mesmo pero "merece tamén obediencia porque (...) nos educa" mentras o home traballa e gana o sustento da familia. 

Nesta imaxe podemos ver como mentras a muller se dedica as súas labores de costura o home arranxa os electrodomésticos, perpetuando os tradicionais roles de home-traballo mecánico VS muller- traballo doméstico.

Neste fragmento podemos ver como se describe o papel da muller durante o franquismo e que, está en consonancia con esa "guía" da boa esposa. Como nos din neste párrafo, a misión da muller era servir e por iso Deus a concebira como un "complemento necesario, esto é, como algo útil". Por suposto, o principal cometido feminino era a maternidade e por iste motivo (e non só pola nosa beleza ou delicadeza, como sinala o texto) mereciamos o amor da familia. Que vos parece?

Nesta imaxe vemos como recomendan que as nenas axuden as mamás a facer as labores da casa, inculcando o papel doméstico da muller.

Nesta última imaxe, que ilustra o libro, podemos ver a imaxe de muller-nai da que nos falan os anteriores párrafos. Ise papel que era primordial para a mesma.

Nesta presentación que vos adxuntamos a seguir,móstranse exemplos de anuncios publicitarios que utilizaban o rol social asignado á muller pola ideoloxía do nacionalcatolicismo de tal maneira que se cumpría un dobre propósito: por unha banda utilizábase a retórica da linguaxe publicitaria para abundar na imaxe que se pretendía proxectar do ideal de muller no franquismo, como nai e esposa, nun papel servil cara á familia e a sociedade e por outra banda utilizábase ese mesmo ideal inculcado ao longo dos anos e o desexo de alcanzalo como vehículo ou instrumento para a venda de produto.

Esta será unha técnica moi común en publicidade que converte a muller en reflexo dos valores e ideais dominantes nunha época e contexto determinados.

A muller na publicidade durante o franquismo

Pois ben, como tarefa para traballar este tema propoñémosvos que vos imaxinedes que na actualidade o franquismo seguise vixente e unha axencia publicitaria vos contratase para deseñar un anuncio seguindo os canons marcados pola ideoloxía oficial do Estado.

Por iso, queremos que deseñedes voso propio anuncio dun produto ACTUAL (un produto que non existise naquela época) pero coa visión e enfoque publicitario- propagandístico nacionalcatolicista que estivemos vendo.

O formato de traballo é libre (podedes usar medios dixitais ou analóxicos e pode ser estilo póster, vídeo ou calquera outro tipo de formato publicitario) pero debedes tentar reproducir a estética dos exemplos que vimos.

Cando o teñades listo debedes envialo aos dous profes (aqueles que cursedes ambas as materias: a materia de Historia e a de Plástica; os de Historia só a min) ao noso correo electrónico ou subíndoo no espazo específico das nosas aulas de Edmodo/ Google Classroom.

Nada máis por hoxe,

agardamos que vos guste este traballo!

Unha aperta,

Diego e Bea.

4º ESO "Dos tempos dos meus avós": A banda sonora daqueles tempos.

Bos días a todos!!🌞

Concerto de Zaj en 1965, música sin son.

Hoxe imos a traballar co profe Rafa e, unido forzas dende a Historia e a Música, imos a investigar sobre a música da guerra civil española e do franquismo.

Propómosvos como tarefa que investiguedes un pouquiño e escollades unha canción (non pode estar repetida, polo que debedes avisarnos de cal escolledes) e realicedes unha pequena ficha sobre a mesma. Aquí vos deixo dous videos que fan un repaso por algunha delas, pero podedes escoller a que queirades.

Nesa ficha debedes incluir o seu título, un clip de audio/vídeo YouTube e información sobre a mesma: cando se creou, que reivindicaba ou de que trataba, quen a interpretaba, se era unha canción popular ou dun artista, que uso se lle deu, se a usaba un bando en concreto ou unha idoloxía e, en xeral, calquera dato que queirades sobre a súa historia.

Letra da canción "Cara el Sol". Esta imaxe procede do libro da miña nai da materia "Formación Político-Social" para 1º Bacharelato que temos visto nas nosas videoconferencias.

Podedes facelo en PowerPoint ou similar (Genially, Canva, etc.), empregando letra Arial 11 e só nunha páxina, estilo póster.

Unha vez o teñades listo, enviádelo por duplicado ao profe Rafa e a min.

Agardamos impacientes os vosos resultados das vosas investigacións!!

Unha aperta,

Bea.

4º ESO "Dos tempos dos meus avos": A evolución tecnolóxica

Bos días a todos!!🌞🌞

Hoxe o profe Dani e máis eu, dentro do proxecto interdisciplinar "Dos tempos dos meus avós" que estades a desenvolver, imos a proporvos unha tarefa de investigación moi, moi dura 😉

Como xa estudamos, dende os anos 50 e, sobre todo, durante os anos 60 asistese en España a un gran avance tecnolóxico.

Por aquel entón, debido ás melloras nas condicións de vida e dos salarios, a crecente clase media pode acceder, ao fin, ao mercado dos bens de consumo dando lugar a aparición no noso país da famosa "sociedade de consumo".

Pero... e os trebellos que empregaban os nosos bisavós? Que foi deles?

Sabedes dalgún aparato que empregasen daquelas e que agora mesmo xa non se use ou que cambiara/evolucionara?

Pois iso é o que queremos que nos contedes!

Como o faremos?

Podedes levar a cabo a vosa investigación como prefirades, ben empregando Internet ou ben preguntando aos vosos avós, bisavós, tíos... (esta opción é sin dúbida a mellor!). 

Pode ser calquer aparello tecnolóxico (electrodomésticos, telecomunicacións, vehículos, aparellos do campo, de costura, de cociña...) Non hai límite. Como vedes na seguinte táboa podedes ver que o crecemento na época foi exponencial e vai en consonancia co aumento da renta per cápita.

Indicadores do nivel de benestar durante as décadas de 1960 e 1970

Unha vez escollido o aparello, mandadesnos toda a información que poidades dese "aparato": para que servía, como se empregaba, por que caeu en desuso, se evolucionou ou se mellorou, se existe ou non na actualidade...

No meu caso, podedes subila ao apartado creado a tal efecto na nosa aula de Google Classroom e enviarlla ao profe Dani por email.

O formato para o traballo debe de ser visual: unha presentación en ppt, genially, canva ou similar,un póster ou infografía (Genially, Canva, Piktochart...) ou calquera outro formato (vídeo p.e.) onde quede reflexada toda a información e imaxes que nos ides a presentar. NON pode ser un traballo escrito tipo redacción.

Se tendes a posibilidade porque o tendes na casa, podedes sacarlle unha foto e senon podedes  buscala en Internet.

Nada máis! 

Doado, non si?

Unha aperta enorme e...

a investigar!

Bea.🌈

4º ESO "Dos tempos dos meus avós": O final do franquismo

Bos días a todos!!!👋🌞

Hoxe imos a falar sobre a etapa final do franquismo e nesta e nas seguintes sesións adicarémonos a resolver tarefas conxuntas para esta e outras materias, traballando á vez o contexto histórico e contidos matemáticos, tecnolóxicos, visuais... coas que poderedes amosar o grao de dominio que tendes deste tema e do desenvolvemento das vosas competencias clave.

Comezamos con esta última etapa vendo este pequeno vídeo que resume algunha das claves destos últimos anos:

Como vemos no vídeo,  na década dos 70, derivado do cambio económico e social que se viviu ata entón, aumentará a oposición ao franquismo e, tamén, a súa división interna.

Xa en 1956 o PCE (Partido Comunista Español) lanzaba unha política de reconciliación nacional co obxecto de que todos os partidos, de dereitas e esquerdas, se aliasen contra a ditadura. En 1962 estos partidos reúnense en Múnic e crearon a Xunta Democrática e a Plataforma de Converxencia Democrática.

Xorden tamén novas formas de oposición, como os movementos veciñais ou os movementos estudiantís nas universidades. Os movementos sindicais (como CCOO) póñense en marcha e artistas e intelectuais comezan a manifestar públicamente o seu rexeitamento ao réxime.

Ao mesmo tempo, varios grupos terroristas con métodos moi violentos comezan a desenvolverse. Falamos da GRAPO, FRAP (ambas organización de extrema esquerda) e ETA (un grupo independentista vasco), que cometerán os primeiros atentados con vítimas despois de 1960.

En 1973 prodúcese a nivel global unha crise económica, a crise do petróleo, que afecta a España. Prodúcese unha inflación derivada da suba do petróleo e co peche de empresas aumentará o paro. Asimesmo, redúcese o número de turistas e de divisas dos emigrantes que estaban fóra de España. Moitos deles voltan o que aumenta aínda máis o paro.

Todo isto provocou un aumento da conflitividade obreira (que se manifestou en folgas encabezadas polos sindicatos clandestinos) e da protesta social.

Esta crise económica xunto coa crise política polas diferencias dentro do réximen vénse agravadas polo estado de saúde do ditador, que cada vez vai a pior. Como dixemos na anterior sesión, en 1969 Franco designara a Xoan Carlos de Borbón como seu sucesor na xefatura do Estado pero aínda non nomeara ao seu sucesor na xefatura de goberno. O almirante Luis Carrero Blanco vai a ser a persoa que designará Franco.

En 1973, ETA asasínao nun atentado terrorista.

Buraco que produciu a explosión no atentado contra Carrero Blanco o 20 de decembro de 1973.

Iste duro golpe para o franquismo foi contestado cunha dura represión: decretouse o estado de excepción en varias ocasións (unha orde do Estado polo que se suspenden as liberdades da poboación), aumentaron as detencións e condenáronse a morte a varios membros de ETA e do FRAP.

As disputas tras a morte de Carrero Blanco amosaron esa existencia de dúas correntes dentro do franquismo: os inmobilistas (que non querían ningún tipo de cambio) e os aperturistas (partidarios dalgunhas reformas). 

En 1974 formouse un novo goberno, presidido por Carlos Arias Navarro que, tras un intento inicial de reconciliar ambas faccións foi decantándose hacia o inmobilismo.

Ao mesmo tempo, como vistedes no vídeo, produciuse o conflito do Sáhara español. Esta colonia reclamaba a súa independencia e os marroquís, aproveitando a debilidade do réxime, anexionárona na chamada Marcha Verde.

A colonia española do Sáhara era ambicionada pola súa riqueza en fosfatos e Marrocos alegaba dereitos históricos. En 1973 xa se creara a Fronte Polisaria, unha formación nacionalista e socialista que aspiraba á independencia saharauí.

España estaba preparando a descolonización pero, como vimos, o rei de Marrocos organizou unha invasión pacífica deste territorio (a Marcha Verde).

Xornal de 1975 que reflicte a tensa situación no Sáhara, que coincidiu coa agonía de Franco.
Fonte imaxe: VicensVives

O 20 de novembro de 1975 Franco morre.

No testamento político de Franco, lido por Carlos Arias Navarro na televisión española, o ditador afirmaba deixar todo "atado e ben atado" para conservar a súa obra política e a esencia do réxime. O caso é, que en menos de dous anos o franquismo foi desmantelado e a sociedade española a través dos diferentes partidos políticos estaban construíndo un novo Estado democrático.

O 22 de Novembro de 1975, Xoan Carlos I foi coroado rei e xurou o seu cargo asumindo a xefatura do Estado e na súa mensaxe xa deixaba entrever a súa vontade de promover un cambio político. Ao principio reafirmará no seu cargo a Arias Navarro (que non foi capaz de levar a cabo ningunha reforma democrática real) así que, en 1976, fórzao a dimitir e sucédeo Adolfo Suárez.

Adolfo Suárez sí vai levar a cabo unha serie de reformas para abrir camiño á democracia: aprobou a Lei para a Reforma Política en 1976 que os españois apoiaron nun referedum. Logo decretou a amnistía para os presos políticos e legalizou os partidos existentes (incluido o PCE). Tamén conovocou eleccións en xuño de 1977 (as primeiras libres desde 1936).

Adolfo Suárez presentarase a estas eleccións liderando o partido Unión de Centro Democrático (UCD) e gañaráas. O PSOE foi a segunda forza máis votada, seguido do PCE e de Alianza Popular.

O resto, verémolo noutro capítulo 😉

Ata aquí por hoxe. Calquera dúbida non dubidedes en prantexarma.

Agora deixovos coa tarefa que vos prantexamos a profe Yéssica e máis eu e que vos vai  a servir para obter unha visual completa da evolución económica do franquismo desde a autarquía ata esta mesma fase. 

Recordaide que a solución a esta tarefa debedes enviarnola ás dúas pois contará nas dúas materias.

Dos tempos dos meus avós: España durante o franquismo a través da análise de gráficas

Unha aperta,

Bea.

4º ESO "Dos tempos dos meus avós": O desarrollismo

Bos días a todos!!🌞

Hoxe imos a mergullarnos na segunda etapa do franquismo en España. Para obter unha idea xeral do tema imos a ver o seguinte clip de vídeo:

A semana pasada chegamos ata o ano 1945, cando estala a II Guerra Mundial e España queda aillada internacionalmente. Nesa primeira etapa, de autarquía e illamento internacional, na que nos pechan as fronteiras e inclusive nos retiran os embaixadores doutros países, España atópase soa recuperándose dunha dura guerra civil.

Como sabemos, Franco non intervén na II Guerra Mundial e declárase neutral, a pesar de ter mantido unha reunión en Hendaya con Hitler para intentar negociar a nosa entrada no conflito.

Acabado o conflito, as potencias vencedoras intentaron provocar a caída do franquismo. Para iso, someteron a España a ise illamento internacional, non admitiron ao noso país na ONU, retiraron os embaixadores e Francia pechou a fronteira con España.

Pero co estalido da Guerra Fría a situación cambia: Estados Unidos vai a considerar entón que o réxime franquista, a pesar de ser unha ditadura era, sobre todo, anticomunista e, polo tanto, un posible aliado. O illamento vaise a suavizar a finais dos anos 40, cando a fronteira francesa volverá a abrirse e se instalan de novo as embaixadas en España.

En 1953 Franco asina dous tratados moi relevantes: o Concordato da Santa Sé co Vaticano e o Tratado de Amizade Hispano- Americano cos Estados Unidos.

Mediante o primeiro tratado, España recoñece os provilexios que o réxime franquista lle concedía a Igrexa Católica.

Pola súa parte, co Tratado de Amizade Hispano- Americano (asinado entre Eisenhower e Franco) permitíase a instalación de bases militares americanas en España a cambio de axuda económica.

Eisenhower e Franco na súa visita a España en 1959.


El gobierno de España autoriza al gobierno de Estados Unidos... a desarrollar, mantener y utilizar para fines militares, juntamente con el gobierno de España, aquellas zonas e instalaciones en territorio español bajo jurisdicción española que se convenga por las autoridades competentes de ambos gobiernos como necesarias para los fines de este Convenio. [...] Las zonas que en virtud de este Convenio se preparen para su utilización conjunta, quedarán siempre bajo pabellón y mando español y España asumirá la obligación de adoptar las medidas necesarias para su seguridad exterior. Sin embargo, los Estados Unidos, podrán, en todo caso, ejercer la necesaria vigilancia sobre el personal, instalaciones y equipo estadounidenses.
26 de septiembre de 1953

En 1955 España foi admitida na ONU.

Esta nova situación internacional, xunto co desconteto popular e o fracaso da autarquía, vai obrigar a Franco a realizar cambios na forma de goberno e nas súas políticas económicas.

Os falanxistas perden influencia e, moitos ministerios e altos cargos, foron cubertos por católicos e monárquicos.

O único partido legal (FET y de las JONS) pasou a chamarse Movemento Nacional, eliminouse de forma obrigatoria o "saúdo á romana" e o sistema político pasou a autodefinirse como unha "democracia orgánica".

Na década dos '50, a economía experimentou unha lixeira melloria e suprimiuse o racionamento. A pesar disto, España seguía a ser un dos países menos desenvolvidos de Europa.

En 1957 chegan ao goberno algúns ministros vinculados á organización católica Opus Dei que proporcionaron criterios máis técnicos e modernizadores para reformar a economía española e achegala a Europa. Son os coñecidos como "tecnócratas".

Estes novos dirixentes deseñaron un Plan de Estabilización (1959) cuxo obxectivo era facilitar a inversión privada e a entrada de investimentos estranxeiros en detracción dunha economía con forte control estatal. Abadonouse a autarquía e a economía española aproximouse ao sistema capitalista.

As medidas  tomadas foron encamiñadas a estabilización de prezos, a redución da inflación,  a conxelación de salarios e restrición de créditos. Para estimular a inversión e a exportación devaluouse a peseta.

Entre 1964 e 1975 puxéronse en marcha os Plans de Desenvolvemento que pretendían fomentar o progreso industrial nas zonas máis pobres da península e diminuir as diferenzas que existían entre as rexións españolas. 

Entre 1960 e 1973 a economía española vai a medrar a gran velocidade, incrementando a renda nacional, os salarios e o poder adquisitivo da poboación. A producción industrial aumentará ata un 10% anual e asistiuse a unha renovación tecnolóxica.

A agricultura tamén se modernizou co incremento da mecanización, a redución da man de obra empregada e a diversificación da oferta de produtos resultando nunha mellora da produción.

Entre a expansión do sector servizos, destaca o turismo, que se converteu nunha das principais actividades económicas do país. O comercio exterior coñeceu un notable aumento, reactiváronse as exportacións e aumentaron notablemente, como xa mencionamos, os investimentos estranxeiros.

Fonte: Censos de poboación. *taxa de crecemento acumulativo anual (en %).

Este cambio económico produciu un importante aumento da poboación. Así, España, experimentou na década de 1960 a taxa de crecemento anual máis importante do século, que se mantivo ata 1975. Este aumento foi consecuencia do baby boom derivado da mellora das condicións de vida e do descenso da mortalidade (sobre todo infantil).

Derivado da mecanización do campo prodúxose un éxodo rural e as cidades experimentaron un grande cambio e aumento de poboación. Aínda así, as actividades económicas das cidades non eran suficientes para tanta man de obra, polo que uns 2 millóns de españois emigraron a distintos países.

Esta expansión económica na década de 1960 trouxo consigo elementos de modernización da sociedade española: aparecerá a sociedade de consumo, unha sociedade mellor educada, novos valores e realidades e moderación nalgunhas prácticas da ditadura.

O incremento da poboación urbana e, como resultado, do número de traballadores industriais,  o aumento de clases medias adicadas a actividades como o ensino, sanidade, administración, banca... fixo que aumentase a renda das familias e cambiasen os hábitos de consumo. Así, aos fogares españois, chegaron as lavadoras, frigoríficos, televisións ou automóbiles, entre os que destaca o mítico Seat 600.

O aperturismo ao exterior, a chegada de turistas con modas máis libres, unha crecente urbanización da sociedad e unha maior mobilidade internacional (viaxes turísticas, visitas familiares...) deron lugar a unha nova realidade e novos valores: pedíase maior liberdade, a muller comezou a incorporarse ao mundo laboral e reduciuse a influencia da Igrexa na vida cotiá. Ademáis xeneralizouse a educación obrigatorio ata os catorce anos.

O réxime respondeu moderando as súas prácticas máis represivas e con novas leis: En 1958 aprobouse a Lei de Convenios Colectivos, que permitiu a negociación das condicións salariais e laborais entre empresarios e traballadores; en 1963 a Lei de Bases da Seguridade Social deu orixe a este organismo; en 1966 aprobouse a Lei de Prensa (que eliminaba a censura previa) e en 1970 a Lei Xeral de Educación converteu en gratuíto e xeral o ensino entre os seis e os catorce anos.

É tamén durante esta época, cando Franco aproba a Lei Orgánica do Estado (1966) que se convertirá no piar do réxime xunto coa Lei de Principios do Movemento Nacional (1958). En 1969, Franco nomea ao príncipe Xoan Carlos (neto de Alfonso XIII) como sucesor na xefatura do Estado, co título do rei, cando él morra. 

Ata aquí por hoxe!

Para consolidar o estudado ata agora imos a respostar ao seguinte cuestionario que comprende preguntas de todo o que vimos deste bloque:

Dos tempos dos meus avós: O desarrollismo. Repaso acumulativo.

Calquera dúbida podedes prantexarma, como sempre, mediante Google Classroom ou email.

Unha aperta,

Bea.

Fonte imaxes/tecxto: Propias, Santillana e Edubook VicensVives.